Biblioteczne wędrówki po Polsce - Częstochowa Częstochowa to szczególne miasto na szlaku miast Polski. To ważne miejsce dla każdego katolika i pielgrzyma udającego się na Jasną Górę. Ale Częstochowa to także miejsce istotne dla wielbicieli poezji ? tu urodziła się i spędziła dzieciństwo Halina Poświatowska.
 Tu też od kilku lat mieści się jedyne w Polsce Muzeum Miniatur Sakralnych wraz z największym posągiem Jana Pawła II.
Te ciekawe miejsca odwiedziliśmy podczas  wędrówek po naszym pięknym kraju. Rozpoczynamy oczywiście od Jasnej Góry.

    Zespół klasztorny paulinów na Jasnej Górze
Jasna Góra to najważniejsze miejsce kultu maryjnego i centrum pielgrzymkowe w Polsce. Tu znajduje się obraz Matki Bożej Częstochowskiej, oraz zbiór wielu innych dzieł sztuki.
Początki istnienia klasztoru sięgają roku 1382, kiedy to książę Władysław Opolczyk sprowadził paulinów z Węgier do dawnego kościoła parafialnego i na mocy dekretu książęcego dokonał fundacji klasztoru.
Nazwa Jasna Góra została nadana klasztorowi przez węgierskich paulinów na pamiątkę macierzystego klasztoru św. Wawrzyńca na Jasnej Górze w Budzie. Wzięła się stąd, że klasztor znajduje się na jasnym wapiennym wzgórzu położonym 293 m n.p.m.
Dwa lata później na Jasną Górę sprowadzono z Rusi obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus który według legendy namalował św. Łukasz Ewangelista na desce stołu, na którym jadła rodzina Jezusa.

W niedługim czasie klasztor zyskał rozgłos, zarówno wśród pielgrzymów, jak i wśród grabieżców. W wyniku rozbójniczego najazdu, 14 kwietnia 1430 roku obraz Czarnej Madonny został uszkodzony i ograbiony. Wspomniał o tym Jan Długosz. Prace renowacyjne przeprowadzono w Krakowie w latach 1430-1434. Ponowny wzrost ruchu pielgrzymkowego wymusił trwającą do roku 1644 rozbudowę gotyckiej kaplicy NMP o trójnawowy korpus. Budowa fortyfikacji trwała z przerwami od roku 1620 przez 28 lat.
Szczególnego znaczenia dla Polaków miejsce to nabrało podczas potopu szwedzkiego w roku 1655 oraz 1 kwietnia 1656, gdy Jan II Kazimierz Waza złożył śluby lwowskie. 16 marca 1657 przybył na Jasną Górę i tam modlił się o uratowanie Rzeczypospolitej przed wojskami szwedzkimi i węgierskimi. Śluby lwowskie powtórzone zostały 26 sierpnia 1956 w Jasnogórskich Ślubach Narodu Polskiego, napisanych przez Stefana Wyszyńskiego 16 maja 1956.

Oblężenie podczas potopu szwedzkiego w roku 1655
W czasie potopu szwedzkiego wojska szwedzkie podjęły próbę opanowania klasztoru i sanktuarium. Zakonnicy  na których czele stał  przeor o. Augustyn Kordecki odmówili poddania się. Rozpoczęło się  oblężenie podczas którego Szwedzi wielokrotnie  próbowali  zdobyć klasztor. Bez rezultatu. Podczas oblężenia obraz nie znajdował się w klasztorze, gdyż uprzednio wywieziono go, aby nie wpadł w ręce Szwedów. Obrona Jasnej Góry była wielkim triumfem, przede wszystkim w wymiarze religijno-symbolicznym.
Obraz oblężenia przypomniał, podkoloryzował i utrwalił Henryk Sienkiewicz w Potopie. Wprowadził jednak zmiany do powieści poprzez odmłodzenie Piotra Czarnieckiego, zwiększenia przewagi szwedzkiej, wprowadzenie postaci Andrzeja Kmicica, którego pierwowzór w rzeczywistości znajdował się ówcześnie na Podlasiu, wprowadzenie do powieści kolubryny i sposobu jej zniszczenia.
Koronacja obrazu.

Przez następne lata, do roku 1770 Jasna Góra nie była mieszana w żadne działania zbrojne. W czasie tym, jednak, miało miejsce wydarzenie zasługujące na miano epokowego. Na mocy aktu papieża Klemensa XI z roku 1716 biskup chełmski Krzysztof Andrzej Jan Szembek dokonał 8 września 1717 roku koronacji jasnogórskiego obrazu. Była to druga ceremonia koronacji obrazu na ziemiach polskich (pierwszym koronowanym w Polsce obrazem był obraz Matki Bożej Łaskawej ? koronowany w 1651 roku w kościele ojców Pijarów przy ulicy Długiej w Warszawie). Jak podają historycy, w uroczystości uczestniczyło 200 tys. wiernych.

Oblężenie podczas konfederacji barskiej
W latach 1770-1772 członkowie konfederacji barskiej, pod wodzą Kazimierza Pułaskiego, skutecznie bronili klasztoru przed wojskami rosyjskimi. Jednak, gdy w sierpniu 1772 roku konfederacja upadła, król Stanisław August Poniatowski ogłosił kapitulację Jasnej Góry i oddał ją w ręce Rosjan.
Pod zaborem rosyjskim
Okres pod rządami rosyjskimi, to czas nasilających się represji wobec klasztoru: ograniczano liczbę zakonników, zajęto dobra ziemskie, a sanktuarium było grabione. I wojna światowa ominęła Jasną Górę, stanowiącą w latach 1915-1918 enklawę pod okupacją austro-węgierską.
II Rzeczpospolita
Dwudziestolecie międzywojenne było okresem reform w samym klasztorze i odnowienia obrania NMP Królową Polski (1920).
II wojna światowa
W czasie II wojny światowej część pomieszczeń twierdzy było okupowanych przez hitlerowskie wojska (od 3 września 1939 roku do 16 stycznia 1945), a sami zakonnicy byli pod stałą kontrolą. Ograniczano ruch pielgrzymkowy.. Samą ikonę w ołtarzu głównym zastąpiono kopią, a oryginał ukrywano na terenie klasztoru, między innymi był przymocowany pod blatem jednego z dwu stołów w Bibliotece Klasztornej. Jasna Góra w tym czasie stała się schronieniem dla partyzantów, a także Żydów. Z drugiej strony Niemcy usiłowali wykorzystać to miejsce propagandowo, chcąc zjednać sobie Polaków. Jasną Górę dwa razy odwiedził gubernator Hans Frank. Jednakże w styczniu Niemcy podjęli próbę spalenia klasztoru zakończoną niepowodzeniem gdyż zbliżała się już  ofensywa Armii Czerwonej.
26 sierpnia 1956 r. przy udziale około 1 000 000 wiernych złożono Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego, zredagowane przez prymasa Stefana Wyszyńskiego oraz modlono się o jego uwolnienie z więzienia. 3 maja 1966 odbyły się centralne uroczystości religijne millenium chrztu Polski.


Po odwiedzeniu Jasnej Góry naszą ciekawość wzbudziło  Muzeum Miniatur Sakralnych. Mieści się ono na obrzeżach Częstochowy w dzielnicy Złota Góra. Można tam oglądać miniatury wielu sanktuariów i miejsc kultu z całej Europy min. Katedrę i Plac w Rzymie, Bazylikę Św. Jana na Lateranie, Świątynie Grobu Pańskiego w Jerozolimie, Bazylikę Narodzenia Pańskiego w Betlejem, Bazylika Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Mariazell, Bazylikę Naszej Pani z La Salette, Bazylikę Matki Bożej Różańcowej w Fatimie, Bazylikę Niepokalanego Poczęcia w Lourdes, Bazylikę Świętego Domu w Loreto,  Ostrą Brama w Wilnie, Bazylikę Św. Franciszka w Asyżu, , Katedra Św. Jakuba Większego w Santiago De Compostella.  Ekspozycje miniatur kończy największy w Polsce posąg naszego papieża Jana Pawła II.


Spacerując uliczkami Częstochowy często napotkać można miejsca związane z poetką Haliną Poświatowską. Idąc Alejami Najświętszej Marii Panny przysiadamy na ławeczce gdzie obok siedząca rzeźba  poetki, u jej stóp kot. Ławeczkę odsłonięto w Częstochowie w 2007 roku. Poetka była związana z miastem, tu się urodziła w domu, naprzeciwko klasztoru na Jasnej Górze, przy ulicy 7 Kamienic, gdzie dziś znajduje się tablica upamiętniająca ten fakt.
p. Iwona Szczerbowska